Lífshringur heimskautableikjunnar er afar áhugaverður og ekki síst Sjóbleikjunnar. Hún gengur til sjávar seinni hluta vetrar eða snemma vors,oft strax eftir að ísa leysir og dvelur í sjó um nokkurn tíma, 6 -8 vikur áður en hún rennur á ný í ferskvatnið. Kynþroska fiskar ganga í árnar til að hrygna og hafa vetursetu, geldfiskar til að hafa vetursetu. Ein aðalástæða þess að bleikjan dvelur ekki í sjó yfir kaldasta tímann er sú að hún á erftitt með að aðalaga sig sjó sem frýs undir 0° C. Sjóbleikjan myndi hreinlega frjósa í hel við minna en 0° C jafnvel þó sjórinn í kringum hana væri ófrosinn. Aðrir stofnar fiska sem lifa við þessar aðstæður eru með nokkurskonar ísvara þ.e. prótín sem hægir á kælingunni og ver þá fyrir því að vatn í holdinu kristallist. Sjóbleikjan er ekki svona vel búinn og því gengur hún í ferskvatnið og dvelur þar vetrarlangt. Þessi Akkilesarhæll sjóbleikjunnar hefur þó ekki komið í veg fyrir ríkjandi stöðu hennar á flestöllum heimsskautabúsvæðum. Bleikjan er 12 -20 sm að lengd þegar hún gengur til sjávar í fyrsta skipti og er þá 2 -6 ára gömul. Hún heldur sig að mestu innfjarðar í nánd við ána sína. Í sjónum lifir hún aðallega á marfló og smásílum og stækkar hratt. Bleikjan hrygnir í ánni sem hún ólst uppí en hinsvegar er það þekkt að margir bleikjustofnar safnist saman á einum stað sem hentugur er til vetrardvalar. Heimskautableikjan er adðáunarvert dýr í víðasta skilningi orðsins. Hún hefur einstaka hæfileika til að tileinka sér ný búsvæði og taka nauðsynlegum breytingum ef þörf er á og er gott dæmu um slíkt hvernig hún kom sér fyrir eftir síðustu ísaldir og er nærtækt að nefna Þingvallavatn sem er um 10.000 ára gamalt vatn sem er reyndar ekki gamalt í vatnaárum talið. Frá lokum síðust ísaldar hefur Þingvallableikjan þróast og tekið á sig fjórar mismundandi myndir, hver með sínum sérkennum. Þessar tegundir eru kuðungableikja, sílableikja, dvergbleikja og murta. Kuðungableikjan og Sílableikjan geta orðið stórir fiskar en Murtan og Dvergbleikjan verða mest um 23 - 25 cm að lengd. Bleikjan hefur lagað sig að tveimur megin búsvæðum vatnsins, botni vatnsins og vatninu að yfirborði. Aðstæður á þessum búsvæðum eru ólíkar og því hefur bleikjan þróast á mismunandi hátt. Í vatninu sjálfu er fæða bleikjunnar á talsverðri hreyfingu og fiskar hafa lítið skjól fyrir ránfiskum. Bleikjan sem hefur þróast við þessar aðstæður þ.e. Sílableikja og Murta, eru straumlínulaga og jafnmynntar. Sílableikjan verður allt að 40 cm að lengd en murtan er mun minni, oftast um 20 cm að lengd. Botninn er hinsvegar aðal búsvæði kuðungableikjunnar og dvergbleikjunnar. Þar er nóg fæða og fylgsni gegn ránfiskum. Bæði afbrigðin eru undirmynnt sem auðveldar þeim að taka fæðu af botninum. Kuðungableikjan getur orðið 50 sentimetrar að lengd en dvergbleikjan stendur undir nafni þar sem hún er oftast um 10-13 sentimetrar. Dvergbleikjuna má finna í gjám og sprungum vítt og breytt um þjóðgarðinn.
Eins og áður er nefnt er heimskautableikjan af stofni Salmonidae fjölskyldunnar og til gamans skulum við líta á ættartréð. All margar tegundir fiska teljast vera af laxfiskaætt Salmonidae, en hún greinist áfram niður í undirættir, þar sem finna má laxfiska (Salmoninae). Í þessari undirætt eru ættkvíslirnar bleikjur Salvelinus, lax og urriði (Salmo), Kyrrahafslax (Oncorhynchus) og Dónárlax (Hucho).
Í bleikjuættkvíslinni eru nokkrar skilgreindar tegundir, bleikja eða heimskautableikja (Salvelinus alpinus), lækjarbleikja (Salvelinus fontinalis M.) og Kanadableikja ( Salvelinus namaycush W.), Dolly Varden (Salvelinus malma) og Salvelinus leucomaenis. Innan hverrar tegundar finnast síðan fjölmörg afbrigði með sín sérstöku einkenni og lífsmynstur og stundum eru jafnvel nokkur afbrigði í sama vatnasviði eða stöðuvatni.
Vísindamenn hefur greint á um flokkun bleikjuættkvíslarinnar en við sem veiðum bleikjuna látum slíkt í léttu rúmi liggja.
Í næstu greinum snúum við okkur að veiðum á heimskautableikjunni.
bestu kveðjur
Pálmi Gunnarsson
©2005 Pálmi Gunnarsson- Allur réttur áskilinn